Bruksizm to nawykowe zgrzytanie lub zaciskanie zębów, które może występować zarówno w ciągu dnia, jak i podczas snu. W odróżnieniu od zwykłego żucia czy mówienia, ruchy te nie służą żadnej funkcji, są mimowolne i często nieuświadomione.
Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje: bruksizm dzienny (najczęściej zaciskanie zębów lub napinanie mięśni żucia w chwilach skupienia lub stresu) oraz bruksizm nocny (zgrzytanie zębami podczas snu, na które osoba śpiąca zazwyczaj nie ma wpływu). Ten drugi bywa trudniejszy do wykrycia, bo człowiek po prostu go nie czuje i dowiaduje się o nim od partnera lub od dentysty.
Bruksizm nie jest tematem czysto stomatologicznym. Dotyczy mięśni, stawów i układu nerwowego, dlatego w postępowaniu z nim często konieczna jest współpraca różnych specjalistów.
Objawy mogą być różne i nie zawsze od razu łączymy je z nawykiem zaciskania czy zgrzytania zębami. Do najczęściej zgłaszanych należą:
Jeśli kilka z tych sygnałów pojawia się regularnie, warto skonsultować się zarówno ze stomatologiem, jak i fizjoterapeutą.
Przyczyny bruksizmu nie są w pełni wyjaśnione i prawdopodobnie mają charakter wieloczynnikowy. Wśród czynników, które bywają z nim łączone, wymienia się:
Warto podchodzić do tej listy z ostrożnością: sama obecność stresu w życiu nie oznacza, że to on jest przyczyną bruksizmu. Specjalista może pomóc ustalić, co w danym przypadku odgrywa rolę.
Fizjoterapia nie zastępuje leczenia stomatologicznego, ale może stanowić jego uzupełnienie. Terapia stawów skroniowo-żuchwowych to obszar fizjoterapii, w którym pracuje się bezpośrednio z mięśniami żucia, żuchwą i szyją, skupiając się na redukcji napięcia mięśniowego, poprawie ruchomości stawu i przywróceniu bardziej symetrycznej pracy żuchwy.
W praktyce może to oznaczać techniki manualne w obrębie mięśni twarzy i szyi, pracę z punktami napięcia, mobilizację stawu skroniowo-żuchwowego, a także elementy edukacji, jak dbać o ten obszar na co dzień i jakich nawyków unikać.
Uzupełnieniem bywa również terapia czaszkowo-krzyżowa, która może wspierać redukcję ogólnego napięcia w obrębie głowy i szyi. Warto zaznaczyć, że jest to metoda z ograniczoną bazą badań, klienci korzystający z niej często opisują uczucie relaksu i odciążenia, jednak nie należy jej traktować jako samodzielnego sposobu postępowania w bruksizmie.
Współpraca ze stomatologiem pozostaje kluczowa, fizjoterapeuta i stomatolog mogą działać równolegle, uzupełniając się w opiece nad pacjentem.
Zgrzytanie zębami zdarza się również u dzieci i bywa obserwowane przez rodziców w nocy. U najmłodszych często ma charakter przejściowy i ustępuje samoistnie. Nie zawsze wymaga interwencji, ale warto skonsultować je z pediatrycznym stomatologiem lub ortodontą, szczególnie jeśli trwa dłużej lub towarzyszą mu dolegliwości bólowe.
W przypadku starszych dzieci i nastolatków obraz może być podobny do dorosłych, z bólami głowy, napięciem szyi i dyskomfortem szczęki. Wtedy wskazana jest konsultacja specjalistyczna, a dalsze kroki zależą od indywidualnej sytuacji dziecka.
Wizyta u specjalisty jest wskazana, gdy:
Pierwszym krokiem może być zarówno gabinet stomatologiczny, jak i fizjoterapeutyczny, specjalista oceni sytuację i w razie potrzeby skieruje do odpowiedniego specjalisty. Jeśli bruksizm wiąże się u Ciebie wyraźnie z napięciem i trudnościami z relaksem, warto sięgnąć po tekst o tym, jak stres i bruksizm się wzajemnie napędzają i co można z tym zrobić.
Masz pytania dotyczące objawów lub chcesz umówić pierwszą wizytę? Zadzwoń lub skorzystaj z rezerwacji online: +48 531 711 711